Polskie biegaczki – od historycznych ikon do współczesnych rekordzistek

Spis treści:

1. Polskie biegaczki – historyczne ikony
2. Nowa era 400 metrów – indywidualności zamiast sztafety
3. Sprinterska rewolucja – walka o ułamki sekundy
4. Średni dystans i przeszkody – siła w grupie
5. Maraton i Ultra – od asfaltu po górskie szczyty
6. Przyszłość i technologia – jak gonić świat?
7. Czy to początek złotej ery? Podsumowanie

Jeszcze niedawno polska lekkoatletyka kojarzyła się nam głównie z niezawodną sztafetą. Dziś krajobraz królowej sportu wygląda zupełnie inaczej. Polskie biegaczki to teraz przede wszystkim wybitne indywidualności, które bez kompleksów rozpychają się w światowej elicie: od piekielnie szybkiego sprintu, przez mordercze średnie dystanse, aż po wyczerpujące biegi ultra.

Czy jesteśmy świadkami ostatecznej zmiany warty i początku zupełnie nowej ery? Jak dzisiejsze, kosmiczne wyniki mają się do legendarnych osiągnięć, które budowały potęgę naszego sportu przez dekady? Przygotowaliśmy dla Ciebie kompletny raport, który łączy kropki między historią a teraźniejszością.

Chcesz wiedzieć, w jakiej kondycji jest polskie bieganie i co czeka nas w drodze do kolejnych Igrzysk? Zapraszamy do lektury!

Polskie biegaczki – historyczne ikony

Abyś w pełni docenił skalę talentu dzisiejszych mistrzyń, musisz zrozumieć, że obecne sukcesy nie wzięły się znikąd. Stoją one na barkach gigantek, które dekady temu budowały kulturę lekkoatletyczną w Polsce, często mierząc się z wyzwaniami, o jakich współczesnym sportowcom się nie śniło. 

To historia pełna blasku złota, ale też ludzkich dramatów i walki z systemem, która daje Ci szerszą perspektywę na to, jak ewoluował kobiecy sport. Poznaj kobiety, które wyprzedziły swoje czasy.

Stanisława Walasiewicz – legenda między dumą a tragedią

Postać Stanisławy Walasiewicz to absolutny kamień węgielny naszego kobiecego sportu, a jej historia to gotowy scenariusz na film, który uczy nas pokory wobec ludzkiej biologii. W latach 30. XX wieku była dominatorką, której zazdrościł nam cały świat. 

Urodzona w Polsce, ale wychowana w Stanach Zjednoczonych, stanęła przed trudnym dylematem tożsamościowym, który ostatecznie rozstrzygnęła na korzyść orzełka na piersi, co w tamtych czasach miało dla nas gigantyczne znaczenie patriotyczne. Jej koronnym osiągnięciem pozostaje złoty medal olimpijski w biegu na 100 metrów z Los Angeles z 1932 roku oraz srebro wywalczone cztery lata później w Berlinie.

Jej legenda ma jednak drugie, tragiczne dno, które ujrzało światło dzienne dopiero po jej śmierci w 1980 roku. Walasiewicz zginęła w wyniku postrzału podczas napadu w Cleveland, a przeprowadzona wówczas autopsja ujawniła jej interpłciowość. 

Przez lata była niesłusznie oskarżana w dyskursie medialnym o oszustwo, podczas gdy współczesna wiedza medyczna i perspektywa historyczna pozwalają nam ocenić jej przypadek zupełnie inaczej – nie jako fałszerstwo, lecz jako dramat osoby, której biologia nie wpisywała się w sztywne, binarne podziały tamtych czasów. Stanisława żyła i umarła jako kobieta, a jej sukcesy były wynikiem tytanicznej pracy, której nikt nie ma prawa podważać.

Ewa Kłobukowska – ofiara pseudonauki

Jeszcze bardziej bolesną lekcją dla świata sportu jest historia Ewy Kłobukowskiej, którą śmiało możemy nazwać „cudownym dzieckiem” sprintu lat 60. Jej kariera była meteoryczna – w 1964 roku w Tokio sięgnęła po złoto w sztafecie i brąz na 100 metrów, a rok później w Pradze ustanowiła rekord świata na „setkę” z niesamowitym czasem 11.1 s. 

Była na absolutnym szczycie, gdy w 1967 roku jej marzenia zostały brutalnie przerwane przez niedoskonałe procedury weryfikacyjne podczas Pucharu Europy w Kijowie. Kłobukowska stała się pierwszą i najgłośniejszą ofiarą wadliwych testów chromosomowych (tzw. ciałka Barra). 

Ówczesna medycyna sportowa, opierając się na pseudonaukowych przesłankach, orzekła u niej „jeden chromosom za dużo”, co doprowadziło do dożywotniej dyskwalifikacji i wymazania jej rekordów z tabel. Decyzja ta, podjęta przez federację, jest dziś uznawana za kardynalny błąd medyczny i etyczny, niszczący życie wybitnej zawodniczki. 

Ostatecznym i niezaprzeczalnym dowodem na jej kobiecość – wbrew krzywdzącym wyrokom działaczy – stało się jej późniejsze macierzyństwo, gdy w 1968 roku urodziła syna. To historia, która powinna być dla nas przestrogą przed bezkrytycznym zaufaniem do procedur, które nie uwzględniają ludzkiej różnorodności.

Irena Szewińska – niedościgniony wzór

Na tle tych turbulencji kariera Ireny Szewińskiej jawi się jako wzór stabilności i wszechstronności, który przez dekady był dla polskich lekkoatletek niczym latarnia morska. To ona zdefiniowała pojęcie „wytrzymałości szybkościowej”, ewoluując od krótkich sprintów, gdzie zdobywała medale w Tokio i Meksyku, aż do swojego koronnego dystansu 400 metrów. 

Szewińska była fenomenem – zdobywała krążki olimpijskie w trzech różnych dekadach, gromadząc ich łącznie aż siedem w pięciu różnych konkurencjach, włączając w to skok w dal!

Jej bieg po złoto w Montrealu w 1976 roku był absolutnym majstersztykiem taktycznym. Ustanowiła wówczas rekord świata z czasem 49.29 s, który przez niesamowite 48 lat stanowił dla polskich biegaczek swoisty „szklany sufit”. Przez blisko pół wieku żadna Polka nie potrafiła zbliżyć się do tego rezultatu, co tylko potwierdza, jak wielką postacią była Pani Irena. 

Dopiero obecne pokolenie, na czele z Natalią Kaczmarek, zdołało nawiązać równorzędną walkę z jej cieniem, ale to właśnie Szewińska pozostaje architektką nowoczesnej ery w polskim sprincie i punktem odniesienia dla każdej kolejnej liderki kadry.

Nowa era 400 metrów – indywidualności zamiast sztafety

Przez ostatnią dekadę przyzwyczailiśmy się, że polskie 400 metrów to przede wszystkim „Aniołki Matusińskiego” – perfekcyjnie naoliwiona maszyna, która seryjnie zdobywała medale jako drużyna. 

Jednak sezony 2024 i 2025 przyniosły nam radykalną zmianę scenariusza. Dziś środek ciężkości przeniósł się na spektakularne sukcesy solowe, a Ty jesteś świadkiem narodzin gwiazdy, która blaskiem przyćmiła nawet dokonania kolektywu.

Natalia Kaczmarek – królowa jednego okrążenia

Natalia Kaczmarek ostatecznie zerwała z łatką „tylko członkinie sztafety”, stając się autonomiczną marką na światowych stadionach. Jej rozwój to podręcznikowy przykład cierpliwości i technicznej doskonałości, który zaprowadził ją na szczyt w momencie, gdy polska lekkoatletyka najbardziej tego potrzebowała.

Upadek rekordu Szewińskiej i Rzym 2024

Finał Mistrzostw Europy w Rzymie był momentem, na który czekaliśmy blisko pół wieku. Rywalizując w „jaskini lwa” i walcząc z presją, Natalia dokonała rzeczy historycznej. Zatrzymując zegar na niesamowitym czasie 48.98 s, nie tylko zdobyła złoto, ale przede wszystkim pobiła legendarny rekord Ireny Szewińskiej.

Złamanie magicznej bariery 49 sekund otworzyło zupełnie nowy rozdział w jej karierze – pokonując w bezpośredniej walce takie tuzy jak Rhasidat Adeleke czy Lieke Klaver, Natalia udowodniła, że na Starym Kontynencie nie ma sobie równych. To był sygnał dla świata: Polska wraca do gry o najwyższe stawki indywidualne.

Paryski brąz i walka z presją

Igrzyska w Paryżu były jednak zupełnie innym wyzwaniem. Tam nie biegasz tylko z rywalkami, ale z gigantycznym obciążeniem psychicznym. Po pewnym awansie do finału, Natalia stanęła na starcie przy ogłuszającym dopingu 80 tysięcy widzów na Stade de France. Wyścig był morderczy – narzucone przez Marileidy Paulino tempo było zabójcze, ale Polka wytrzymała ciśnienie.

Zdobywając brązowy medal, Kaczmarek stała się pierwszą od 48 lat polską lekkoatletką, która stanęła na olimpijskim podium w tej konkurencji indywidualnie. Jak sama przyznała: „Każdy medal pokazuje mi drogę, jaką przebyłam”. To brąz o smaku złota, który potwierdził jej przynależność do ścisłego światowego top 3.

Kryzys „Aniołków Matusińskiego”

Niestety, sukces Natalii jaskrawo kontrastuje z tym, co wydarzyło się w naszej koronnej konkurencji drużynowej. Sztafeta 4×400 metrów, która z Tokio przywiozła srebro, w Paryżu zderzyła się z bolesną rzeczywistością. Wynik 3:26.69 i dopiero 6. miejsce w biegu eliminacyjnym oznaczały brak awansu do finału – coś, co jeszcze niedawno wydawało się niemożliwe.

Przyczyny tego stanu rzeczy są złożone. Kontuzje i upływający czas wyeliminowały kluczowe ogniwa, takie jak Małgorzata Hołub-Kowalik czy Iga Baumgart-Witan. W efekcie na bieżni zobaczyliśmy eksperymentalny skład, w którym obok weteranki Justyny Święty-Ersetic stanęła zaledwie 17-letnia Anastazja Kuś. Mimo heroicznej walki Justyny na drugiej zmianie, brak zgrania i doświadczenia młodszych zawodniczek był widoczny.

Sama liderka, Justyna Święty-Ersetic, po trudnym sezonie pełnym rozczarowań stanęła na życiowym rozdrożu. Choć rozważała zakończenie kariery, ostatecznie zadeklarowała walkę do 2026 roku, celując w pożegnalny start na Halowych Mistrzostwach Europy w Toruniu. To pokazuje, że choć formuła „Aniołków” w starym kształcie się wyczerpała, duch walki wciąż tli się w sercach naszych mistrzyń.

Sprinterska rewolucja – walka o ułamki sekundy

Być może polska lekkoatletyka kojarzy Ci się tradycyjnie z rzutami lub biegami średnimi, ale ostatnie sezony przyniosły zmianę, której nie sposób przeoczyć. Doczekaliśmy się generacji sprinterek, które bez żadnych kompleksów stają w blokach startowych obok potęg z USA czy Jamajki. To już nie są incydentalne występy, ale regularna, twarda walka o setne, a nawet tysięczne części sekundy.

Ewa Swoboda – klasa i dramat

Ewa Swoboda w latach 2024-2025 ugruntowała swoją pozycję jako jedna z najszybszych Europejek, a jej wizytówką stały się eksplozywny start i regularne łamanie bariery 11 sekund. Swoją klasę potwierdziła podczas Halowych Mistrzostw Świata w Glasgow, gdzie zdobywając srebrny medal na 60 metrów, uratowała honor polskiej reprezentacji i pokazała mentalność prawdziwej zwyciężczyni.

Jednak sport bywa okrutny, o czym Ewa boleśnie przekonała się podczas Igrzysk w Paryżu. Eliminacje były w jej wykonaniu perfekcyjne – czas 10.99 s i zwycięstwo w bezpośrednim starciu z gwiazdą, Diną Asher-Smith, rozbudziły nasze apetyty. Niestety, półfinał okazał się bezlitosny. Mimo znakomitego biegu, Ewa zajęła miejsce tuż „pod kreską”. 

Do upragnionego finału olimpijskiego zabrakło jej mikroskopijnej różnicy – dokładnie 0.01 sekundy. Ten wynik dobitnie pokazuje paradoks współczesnego sprintu: możesz być w życiowej formie, a o Twoim losie zadecyduje ułamek chwili, mniejszy niż mrugnięcie okiem.

Pia Skrzyszowska – techniczna perfekcja

Na płotkach również mamy powody do dumy. Pia Skrzyszowska, kontynuująca wspaniałe tradycje Grażyny Rabsztyn, zachwyca ekspertów nienaganną techniką „ataku” płotka. Jej występ na Mistrzostwach Europy w Rzymie był majstersztykiem – zdobyła brązowy medal, ustanawiając przy tym fantastyczny rekord życiowy 12.42 s, co plasuje ją w ścisłej czołówce historycznych tabel europejskich.

Paryż przyniósł jednak brutalną weryfikację zasad turniejowych. System awansu na Igrzyskach nie wybacza błędów: promowane są dwie pierwsze zawodniczki z serii oraz dwie z najlepszymi czasami. 

Pia w swoim półfinale pobiegła bardzo szybko (12.55 s), ale zajęła trzecie miejsce. Do wejścia do finału zabrakło jej zaledwie 0.03 sekundy. Analizy wskazują, że kluczowy był tu minimalnie spóźniony start – strata, której na tak krótkim dystansie i przy rywalkach światowej klasy nie da się już odrobić.

A jeśli chcesz poznać absolutnie wszystkie szczegóły tej technicznej konkurencji, od biomechaniki po przepisy, koniecznie zajrzyj do naszego osobnego artykułu: https://sferabiegacza.pl/biegi-przez-plotki-technika-zasady-dystanse-i-tajemnice-rywalizacji/ 

Średni dystans i przeszkody – siła w grupie

Jeśli myślisz, że lekkoatletyka to sport czysto wymierny, gdzie najszybszy zawsze wygrywa, wydarzenia z ostatnich sezonów na średnich dystansach zmuszą Cię do rewizji tego poglądu. To tutaj, jak w soczewce, skupiły się dramaty, taktyczne szachy i rekordy, które przełamywały bariery fizjologii. Polki udowodniły, że nie są tłem dla Afryki czy USA, ale grają w tej lidze na własnych zasadach.

1500 metrów – dwie drogi do sukcesu

Rywalizacja na 1500 metrów pokazała nam dwa zupełnie różne oblicza tego sportu, a bohaterkami tego spektaklu stały się Weronika Lizakowska i Klaudia Kazimierska. Ich drogi przecięły się w Paryżu, dając nam lekcję o tym, jak brutalne potrafią być zasady kwalifikacji.

Weronika Lizakowska zapisała się w historii jako „najszybsza przegrana”. Jej półfinałowy bieg był demonstracją niesamowitej mocy – zatrzymała zegar na 3:57.31, bijąc tym samym 24-letni rekord Polski Lidii Chojeckiej. Paradoks polega na tym, że ten kosmiczny wynik, jeden z najlepszych w historii europejskiej lekkoatletyki, dał jej dopiero 7. miejsce w serii, co oznaczało brak awansu do finału. To bolesny dowód na to, że można być w życiowej formie i pobić rekord kraju o ponad sekundę, a mimo to oglądać finał z trybun.

Zupełnie inną historię napisała Klaudia Kazimierska. Trenująca w systemie akademickim w USA zawodniczka postawiła na taktyczny majstersztyk. Choć w swoim półfinale pobiegła wolniej od Lizakowskiej (4:00.21 – co i tak było jej nowym rekordem życiowym), zajęła premiowane awansem 5. miejsce. W finale olimpijskim, jako jedyna Polka, walczyła do końca, zajmując ostatecznie świetną 10. lokatę. Ten duet pokazał, że na 1500 metrów liczy się nie tylko „silnik”, ale też umiejętność czytania biegu i znalezienia się w odpowiedniej serii.

3000 metrów z przeszkodami – szerokie zaplecze

Konkurencja, która przez lata była domeną zawodniczek z Afryki, stała się polską specjalnością dzięki niesamowitej pracy sióstr Konieczek i rosnącego zaplecza. Alicja Konieczek w Paryżu dokonała rzeczy wielkiej – w eliminacjach pobiła rekord Polski Wioletty Frankiewicz, uzyskując czas 9:16.51. Awans do finału olimpijskiego i zajęcie w nim 13. miejsca, w stawce zdominowanej przez naturalizowane biegaczki z Bahrajnu czy Ugandy, to sukces, który jeszcze niedawno byłby rozpatrywany w kategoriach science-fiction.

Co ważne, Alicja nie jest osamotniona. Za jej plecami rośnie silna grupa pościgowa. Jej siostra, Aneta Konieczek, regularnie poprawia swoje wyniki (PB 9:24.43), a do czołówki dobija się również Kinga Królik (PB 9:26.61). To „szerokie zaplecze” jest kluczowe – pokazuje, że sukcesy Polek w tej trudnej technicznie konkurencji nie są dziełem przypadku, ale efektem systemowej pracy i wzajemnej motywacji.

Maraton i Ultra – od asfaltu po górskie szczyty

Choć emocje na stadionie rozgrzewają nas do czerwoności, dla wielu z Was prawdziwe bieganie zaczyna się dopiero tam, gdzie kończy się strefa komfortu – na asfalcie maratońskim i górskich szlakach. 

To tutaj polskie biegaczki toczą walkę nie tylko z rywalkami, ale przede wszystkim z własnymi słabościami i limitem ludzkiej wytrzymałości. Sytuacja w tych konkurencjach jest fascynująca: podczas gdy w maratonie wciąż gonimy światową czołówkę, w biegach ultra to Polki wyznaczają granice niemożliwego.

Maraton – walka o zbliżenie się do świata

Maraton olimpijski w Paryżu był dla naszych reprezentantek brutalnym zderzeniem z rzeczywistością, choć nie można odmówić im serca do walki. Trasa, naszpikowana morderczymi podbiegami, zweryfikowała przygotowanie nawet największych gwiazd. 

Aleksandra Lisowska, nasza mistrzyni Europy z 2022 roku, dotarła do mety na 36. miejscu z czasem 2:31.10, a Angelika Mach uplasowała się na 64. pozycji (2:37.56). Choć wyniki te budzą szacunek w skali amatorskiej, strata blisko 9 minut do zwyciężczyni, Sifan Hassan, pokazuje wyraźnie, jak ogromny dystans dzieli nas jeszcze od elity afrykańskiej i zachodniej w warunkach ekstremalnego zmęczenia.

Na krajowym podwórku pojawia się jednak powiew świeżości, który warto, abyś obserwował. Emilia Mazek, nowa twarz w czołówce, w 2025 roku wywalczyła tytuł Mistrzyni Polski w maratonie. Jej wynik z Warszawy – 2:35.36 – pozwolił jej pokonać bardziej doświadczone rywalki, takie jak Anna Bańkowska. 

I choć rezultat ten jest solidnym fundamentem na rynek lokalny, musimy uczciwie przyznać, że do przepustki do wielkiego ścigania w cyklu World Marathon Majors wciąż brakuje kilku minut. Niemniej, obserwowanie rozwoju kariery Emilii może przynieść Ci w przyszłości wiele radości.

Polki nie do zdarcia – sukcesy w Ultra

Jeśli szukasz dowodu na to, że polski charakter jest ze stali, spójrz na scenę ultra. Tutaj nie mamy żadnych kompleksów. Gdy dystans wydłuża się poza granice rozsądku, nasze zawodniczki wchodzą na poziom światowej elity. 

Patrycja Bereznowska to absolutna legenda biegu 24-godzinnego, kobieta-instytucja, która wielokrotnie udowadniała, że jej organizm potrafi pracować na najwyższych obrotach dobę bez przerwy. Równie imponujące są wyczyny Dominiki Stelmach, która specjalizuje się w „krótszych” formach ultra i posiada w swoim dorobku rekordy na dystansie 12 godzin.

Nasze reprezentantki doskonale radzą sobie także tam, gdzie asfalt ustępuje miejsca kamieniom i przewyższeniom. W świecie biegów górskich głośno jest o Kasi Solińskiej, która z powodzeniem rywalizuje na prestiżowych trasach festiwalu UTMB, będącego dla górali tym, czym Igrzyska dla sprinterów. 

Z kolei na rodzimym gruncie, w niezwykle wymagającym Biegu Kreta, swoją klasę potwierdziła Nina Graboś. Te nazwiska to dowód na to, że w konkurencjach wymagających żelaznej psychiki i nieludzkiej wytrzymałości, Polki należą do absolutnego topu.

Przyszłość i technologia – jak gonić świat?

Zastanawiasz się pewnie, co musi się stać, abyśmy na kolejnych Igrzyskach w Los Angeles w 2028 roku nie musieli liczyć na łut szczęścia, ale pewnie sięgali po medale. Odpowiedź jest dwutorowa: potrzebujemy świeżej krwi, która zastąpi odchodzące legendy, oraz technologii, która pozwoli urwać te brakujące setne sekundy, o których wspominaliśmy przy okazji startów Ewy czy Pii. Lekkoatletyka stała się wyścigiem zbrojeń nie tylko fizycznych, ale i technologicznych.

Anastazja Kuś – diament do oszlifowania

Najważniejszym projektem na naszą biegową przyszłość jest bez wątpienia 17-letnia Anastazja Kuś. Jeśli szukasz nowej twarzy, której karierę warto śledzić od samego początku, to właśnie ona. 

Jej potencjał to „talent czystej wody” – potwierdziła to, zdobywając złoto na Mistrzostwach Europy U18 i ustanawiając rekord mistrzostw czasem 51.89 s. Co ciekawe, eksperci zachwycają się nie tylko jej szybkością, ale niezwykle dojrzałym jak na ten wiek biegiem taktycznym i skutecznym atakiem na ostatnich 100 metrach.

Jej debiut na Igrzyskach w Paryżu, gdzie wystąpiła w sztafecie, był prawdziwym „chrztem bojowym” na najgłębszej wodzie. Plan szkoleniowy zakłada teraz spokojne wprowadzanie jej do startów indywidualnych seniorek w latach 2025-2026. Jeśli zdrowie dopisze, to właśnie Anastazja ma być liderką nowej sztafety w Los Angeles, celując w wyniki na kosmicznym poziomie 49.5-50.0 s.

Sekrety treningowe – gdzie szukać rezerw?

Aby gonić świat, nie wystarczy już tylko ciężko trenować – trzeba trenować mądrze. Sztaby szkoleniowe sięgają po metody, o których amatorzy rzadko słyszą. W treningu płotkarskim kluczem staje się metoda analityczna, polegająca na rozkładaniu ruchu na czynniki pierwsze i pracy nad poszczególnymi „częściami płotka”. To właśnie tutaj, w detalach technicznych, ukryte są rezerwy czasowe.

Równie ważna jest technologia. Na treningach standardem staje się monitoring elektroniczny z użyciem fotoceli, który pozwala na laboratoryjną wręcz precyzję pomiaru. Do tego dochodzą specjalistyczne nakładki na płotki, które wymuszają na zawodniczkach idealną trajektorię lotu. W sprincie, gdzie decydują milimetry, inwestycje w biomechanikę startu i analizę ruchu są niezbędne, by „urwać” te brakujące ułamki sekundy.

Wnioski płynące z ostatnich sukcesów są jasne: kończy się era „urawniłowki”. Przypadki Natalii Kaczmarek i Weroniki Lizakowskiej pokazują, że odejście od centralnego szkolenia sztafetowego na rzecz indywidualizacji ścieżek rozwoju przynosi najlepsze efekty wynikowe. To właśnie w personalizacji treningu leży klucz do przyszłych medali.

Czy to początek złotej ery? Podsumowanie

Patrząc na to zestawienie: od legendarnych wyczynów Ireny Szewińskiej, przez obecne rekordy Natalii Kaczmarek, aż po kosmiczny potencjał Anastazji Kuś – trudno nie odnieść wrażenia, że polskie biegi kobiece przeżywają fascynującą ewolucję. Nie musimy już z nostalgią patrzeć w czarno-białą przeszłość, bo historia dzieje się tu i teraz, na naszych oczach. Mamy gwiazdy, mamy zaplecze i mamy charakter, którego zazdrości nam świat.

A Ty, w której z tych historii odnajdujesz najwięcej inspiracji? Czy wierzysz, że w Los Angeles zobaczymy Polkę na szczycie olimpijskiego podium w sprincie?

Bibliografia:

1. https://paryz2024.polskieradio.pl/artykul/2486351,stanislawa-walasiewicz—tajemnica-seksualnosci-przycmila-sukcesy-amerykanski-koroner-wywolal-zamieszanie
2. https://en.wikipedia.org/wiki/Ewa_K%C5%82obukowska
3. https://www.pzla.pl/aktualnosci/10382-kariera-ireny-szewinskiej-w-cyfrach
4. https://pzla.pl/aktualnosci/13921-me-rzym-2024-48-98-natalii-kaczmarek-fenomenalny-rekord-polski-na-stadio-olimpico
5. https://www.sport.pl/igrzyska-olimpijskie/7,154863,27423023,srebro-aniolkow-matusinskiego-wspanialy-bieg-na-igrzyskach.html
6. https://www.sport.pl/lekkoatletyka/7,64989,30760271,skrzyszowska-i-swoboda-uratowaly-honor-polski-oto-klasyfikacja.html
7. https://paryz2024.polskieradio.pl/artykul/3410394,paryz-2024-dramat-ewy-swobody-001-sekundy-zabraklo-do-finalu-minimalnie-o-ten-maly-paznokiec
8. https://weszlo.com/2024/06/09/pia-skrzyszowska-mistrzostwa-europy-rzym-2024-rozmowa/
9. https://www.pzla.pl/aktualnosci/14022-paryz-rekord-polski-alicji-konieczek-w-biegu-na-3000-metrow-z-przeszkodami
10. https://pl.wikipedia.org/wiki/Ewa_Swoboda
11. https://thecolorrun.pl/najlepsi-polscy-biegacze-i-biegaczki-2025/
12. https://zycieakademickie.awf.wroc.pl/najlepsze-biegaczki-w-historii-polskiego-sportu/